Leszek

Leszek Zawlocki coaching, szkolenia,
zarządzanie,
mentoring

Temat: Gestalt - co to jest?

Psychoterapia Gestalt powstała w procesie rozwoju psychoanalizy i jednocześnie w opozycji do niej. Twórcą tego podejścia był Fritz Perls (Friedrich Salomon Perls), urodzony w Niemczech. Wraz ze swoją żoną, Perls wyemigrował w 1946r. do USA, gdzie skupił wokół siebie grono terapeutów i pacjentów, tworząc pierwszy Instytut Gestalt (Nowy Jork). Współpracował krótko z Karen Horney i Wilhelmem Reichem. Do lat 70. XX wieku nurt Gestalt był praktycznie nieznany. Wyraźny wzrost popularności nastąpił dopiero w połowie lat 70. Obecnie wiele gestaltowskich technik terapeutycznych zostało włączonych do współczesnej psychoterapii, counsellingu, coachingu i edukacji.


Gestalt to jednocześnie forma psychoterapii, kierunek w psychologii oraz swoista filozofia życia. Jako kierunek w psychologii, Gestalt wywodzi się z psychoanalizy, choć jednocześnie w wielu punktach teoretycznych stoi z nią w dość ostrej sprzeczności. Jako forma terapii akcentuje wartość kontaktu, eksploruje emocje i włącza pracę z ciałem. Jako filozofia życia, wywodzi się również z jednej strony z podejścia psychoanalitycznego, a z drugiej strony z egzystencjalizmu, fenomenologii oraz buddyzmu zen.

Gestalt nie tyle jest zbiorem technik, co raczej wielowymiarowym, elastycznym podejściem do klienta. Praca w tym ujęciu opiera się na tzw. dialogu egzystencjalnym między terapeutą i klientem. Celem tego dialogu jest najpierw pełne zrozumienie klienta i jego egzystencję, a następnie uczenie go rozpoznawania własnych emocji i sposobów w jaki powstają. Podejście Gestalt daje w założeniu przede wszystkim głęboki wgląd klienta w samego siebie i swobodę podjęcia decyzji, wynikających z uświadomienia sobie własnych procesów. Dialog egzystencjalny wymaga także sporego wysiłku od samego terapeuty, którego zadaniem jest nie tylko oddziaływanie na pacjenta, ale także samemu poddawanie się oddziaływaniu pola emocjonalnego pacjenta.

Źródła intelektualne Gestaltu tkwią w psychologii postaci, która zresztą dała nazwę temu podejściu terapeutycznemu (niem. Gestalt - postać, figura) i w teorii pola Kurta Lewina. Duży wpływ miała również fenomenologia, która koncentrowała się na badaniu spostrzegania rzeczy takimi jakimi się jawią. Stąd celem i zasadą terapii Gestalt stało się uświadamianie (ang. awareness) - bezpośrednia świadomość teraźniejszości ("tu i teraz") we wszystkich jej wymiarach: uważność, czujność cielesna i emocjonalna, skupiona na podmiocie wewnętrznym (czyli na mnie samym), jak i na zewnętrznym otoczeniu. W ujęciu koncepcji Gestalt także przeszłość i przyszłość przeżywamy w teraźniejszości. Inaczej mówiąc, świadomość rozumiana jest jako proces ciągłego, dynamicznego doświadczenia - bardziej strumienia niż stanu.
Holistycznie rozumiany organizm człowieka, jako całość, reaguje i oddziałuje na otoczenie, angażując w te działania różny poziom energii. Podstawowym procesem integrującym działanie organizmu jest właśnie tak rozumiana świadomość - jako ciągła orientacja w stanie i przebiegu zjawisk i procesów zachodzących tak w organizmie, jak i poza nim. Tylko świadomość umożliwia podejmowanie adekwatnych działań zmierzających do przywrócenia wspomnianej równowagi.

Uświadamianie łączy się z procesem poznawania przez podmiot i kontroli nad własnymi zachowaniami i uczuciami, zdolności ich wyboru i ponoszenia za nie odpowiedzialności. Człowiek jest odpowiedzialny za swoje decyzje, a im bardziej jest świadomy, tym bardziej jest wolny.

W teorii tego kierunku, organizm zmierza do osiągnięcia stanu pełni funkcjonowania – dopełnienia całości (czyli tzw. "gestaltu"), skompletowania wewnętrznej organizacji, uzupełnienia braków. W „gestalty” (figury, postacie, całości) organizują się wszelkie aspekty ludzkiego funkcjonowania: spostrzeganie, emocje, potrzeby, myślenie itp. Zasada "domykania figury" jest sposobem funkcjonowania człowieka jako organizmu. Niedopełnione figury stanowią motywację naszych działań, np. głód jest niedomkniętą figurą, która motywuje nas do szukania pokarmu i dopełnia się przez jego przyjęcie, strawienie i zasymilowanie.

Jednostka funkcjonuje dzięki procesowi samoregulacji – zaspokaja potrzeby i utrzymuje równowagę w zmieniających się warunkach środowiskowych (czyli dąży do homeostazy). Obowiązuje tu prawo dominującej potrzeby ("figury na tle") - w normalnych warunkach jedna potrzeba ("figura") wpływa na funkcjonowanie człowieka aż do jej domknięcia i wyłonienia się kolejnej potrzeby ("figury"). Człowiek funkcjonuje w polu środowiska, które stanowi jej całe otoczenie, sam będąc figurą (dla siebie i innych). Wyodrębnia się z tego pola środowiska dzięki granicom. Kiedy proces samoregulacji zostaje zaburzony, organizm znajduje się w stanie braku równowagi między "ja" a "otoczenie" (reszta świata). Z kolei brak równowagi przez dłuższy czas prowadzi do choroby psychicznej.
Istotne jest przy tym rozumienie agresji jako pozytywnego popędu (łac. ad gredere - iść ku czemuś), który umożliwia selekcji treści oraz asymilacji treści pożytecznych i odrzucenia "toksyn" (nie tylko w znaczeniu toksyn pokarmowych, lecz np. szkodliwych przekonań). Samoregulacja w ujęciu Gestalt jest procesem kontaktu–wycofania oraz asymilacji–eliminacji.

Typowym zagadnieniem w nurcie Gestalt jest szeroko rozumiany kontakt: np. kontakt organizmu ze środowiskiem i specyficzny kontakt z drugim człowiekiem w relacji dialogu Ja–Ty. W kontakcie, w relacji z inną osobą tworzy się świadomość własnego Ja. Tożsamość powstaje na granicy kontaktu z drugim człowiekiem, a kontakt zawsze powoduje zmiany w podmiocie, partnerze relacji. Dlatego główną metodą pracy gestaltowskiej jest relacja oparta na tzw. dialogu egzystencjalnym między terapeutą (...) Zobacz więcej
21.01.2009, 12:23

Następna dyskusja:

Co to jest gestalt?




Zobacz dyskusje w grupie Gestalt

Aktualne tematy

Zobacz o czym się teraz dyskutuje

Problemy i porady

Znajdź odpowiedzi na swoje pytania

Wyślij zaproszenie do